هفته نامه مشکان 39
صورت مساله عوض شده است!
علی فرازمند
1- ورود ایران به جمع 8 كشور صاحب فناوری غنیسازی اورانیوم اتفاقی تاثیرگذار، در روند پرونده هستهای كشورمان به شمار میرود.
پیش از این، كشورهای آمریكا، روسیه، برزیل، فرانسه و آرژانتین به صورت مستقل و انگلیس، آلمان و هلند به صورت مشترك در خاك هلند به تكنولوژی غنیسازی اورانیوم دستیافته بودند. كشورهای هند و پاكستان نیز به صورت غیررسمی به این فناوری دست پیدا كردهاند، اما به علت ممانعت این كشورها از بازرسی بازرسان آژانس از تاسیسات هستهایشان، از كم و كیف آن اطلاع دقیقی در دست نیست.
جمهوری اسلامی ایران نیز توانست با بهرهگیری از 164 سانتریفوژ و تزریق موفقیت آمیز گاز UF6 در آنها چرخهی سوخت هستهای خود را كامل كرده و اورانیوم را تا 3.5 در صد غنی كند.
همچنین طبق برنامه اعلام شده از سوی مسولین سازمان انرژی اتمی، ایران در نظر دارد تا مجموعه 3000 تایی سانتریفوژهای خود را در نطنز تا پایان سال به بهره برداری رساند.
2 - با تغییر دولت و به روی كار آمدن تیم جدید هرچند در ظاهر ـ و در چهارچوب سیاست منفعلانه قبل اگر بنگریم ـ كشور با تهدیداتی روبهرو شده است، اما در اصل این به ظاهر تهدیدات بهای سیاست عزتمدارانه دولت است. سیاستی كه هر ایرانی آزادهای حتی حاضر به جانفشانی در راه آن هم میباشد. اگر تیم مذاكرهكننده قبل نیز از آغاز با موضعی عزتمدارانه بر سر میز مذاكره حاضر میشد، هیچگاه دولت جدید مجبور نبود این هزینهها را برای استیفای حقوق ملت و بازپسگیری امتیازات واداده شده بپردازد و تازه به نقطه اول برگردد.
3 - اعلام خبر ورود ایران به باشگاه هستهای، علاوه بر مسایل فنی بر مسایل سیاسی و جریان مذاكرات نیز بسیار تاثیرگذار است.
با اعلام این خبر، در اصل ایران برگ برندهاش را رو كرد. در این شرایط ابتكار عمل با طرف ایرانی است و طرحهایی مثل طرح روسیه كه در آنها حق ایران در غنیسازی اورانیوم نادیده گرفته میشد خود به خود از صحنه خارج شدهاند.
به عبارت دیگر در شرایط جدید، صورت مساله مورد مناقشه ایران و غرب عوض شده است. ایران به فناوری غنیسازی اورانیوم رسیده است و از این به بعد باید بر فروع آن مثل میزان و نوع استفاده از این فناوری بحث كرد نه در ذات داشتن آن.
به اعتقاد كارشناسان، ایران اكنون به مرحلهای «برگشتناپذیر» در فرایند هستهای شدن رسیده است و طرف غربی با درك شرایط باید به این باور برسد كه علیرغم تمام فشارها، ایران به نقطه طلایی خود در مقطع زمانی پیش از هستهای شدن رسیده است و از این به بعد باید به دنبال رقم زدن شرایطی جدید با سازوكار متفاوت بود.
4 - اما عكسالعمل غربیها در قبال این اقدام چیست؟
استراتژی قدم به قدم دولت جدید به مرحلهای حساس رسیده است و احتمالا از این پس باید منتظر عكسالعمل شدید دول غربی باشیم. سفر محمد البرادعی به تهران و نتایج آن بیشك تاثیر مهمی در فرایند و نوع عكسالعمل آنها خواهد داشت.
بر اساس تحلیل بسیاری از كارشناسان، گزارش البرادعی در اجلاس آینده شورای امنیت و آژانس انرژی اتمی رویكردی مثبت نخواهد داشت و آمریكا برای دستیابی به اجماع علیه ایران شانس بیشتری خواهد داشت.
همانطور كه واشنگتنپست به نقل از دیپلماتهای غربی نوشت، اینبار آمریكا تلاش بیشتری برای همراه ساختن سایر كشورها از خود نشان خواهد داد و با وسواس بیشتری مواضع روسیه و چین را دنبال خواهد كرد.
چین كه از ابتدا هم خود را كنار كشیده بود و طی مذاكرات با طرف ایرانی صراحتا اعلام كرده كه از او نباید انتظار مقابله با آمریكا را داشت. اما روسیه بازنده بزرگ تعامل ایران در شرایط جدید است و احتمالا برای دستیابی به نقش محوری گذشتهاش و كسب امتیازات سیاسی اقتصادی از ایران، همراهی بیشتری با آمریكا خواهد داشت اما این همراهی تا جایی ادامه خواهد داشت كه به منافع سنتی روسیه در منطقه آسیبی وارد نشود.
هرچند نباید از این نكته هم غافل شد كه با اعلام این پیشرفت از سوی ایران، فضای حاكم بر مذاكرات روشنتر شده و اگر طرف اروپایی واقعبین باشد، امكان دستیابی به توافق نیز بیشتر از قبل شده است.

