روانـشـنـاسـی (نگاهی به سوره مبارکه یوسف از منظر روانشناسی)
مسئول: Mitr@ (میترا)
ti_roz84@yahoo.com
لینک قسمت قبل :
http://moshkan2.blogfa.com/post-77.aspx
یوسف قهرمان خوبی ها
قسمت پانزدهم
بررسی اجمالی مراتب نفس آدمی و جایگاه برادران یوسف در این مرحله
اولین و ابتدایی ترین مرتبه نفس نفس اماره است، نفس اماره همان نفسی است که بسیار امر به بدی میکند، همین مرتبه نفس است که ما را به تنبلی، وقت تلف کردن، تفریح های نا معقول، کار های خطا و گناه و نا فرمانی خدا تشویق و امر می کند.
می خواهی در مقابل تندی دیگران گذشت کنی؛ می گوید جوابشو بده! کم نیار! می خواهی از وقت استفاده و مطالعه کنی و گناه نکنی؛ می گوید: ول کن بابا جوانی ات را دریاب! نقد رابچسب لذتت را ببر حوصله داری؟! برو صفا کن
طبیعی است که متابعت و پیروی از نفس اماره انسان را به هلاکت می اندازد
مرتبه دوم نفس نفس لوامه یا ملامت گر است که انسان را سرزنش می کند و می گوید: چرا چنین کردی؟
وقتی دل کسی را شکستیم احساس کناه می کنیم و خود را ملامت می کنیم که؟ چرا او را آزرده ایم؟
نفس لوامه همان است که انسان را از خطا باز می دارد و منجر به توبه وباز گشت می شود
نفس مسوفه(یعنی به فردا موکول کننده) مرتبه دیگر نفس است که از مراتب بسیار بد وخطرناک نفس بشمار می اید و به انسان مدام وعده ی فردا را می دهد
همین نفس است که توبه را به تاخیر می اندازد و به ما وعده ی((از شنبه))را می دهد
فرد می خواهد در مجلس عروسیش گناه نباشد می گوید:عیبی ندارد یک شب است فردا توبه می کنیم
می خواهد درس بخواند می گوید:امروز چهار شنبه است پنجشنبه و جمعه هم که هیچ از شنبه صبح شروع می کنم
می خواهد دروغ نگوید می گوید:از اول ماه مبارک رمضان
می خواهد توبه کند می گوید:باشد تا شب قدر
می خواهد خطا هایش را کنار بگذارد و به اوامر خدا گردن نهد میگوید:بعد از باز گشت از سفر مکه
می خواهد سیگار را ترک کند می گوید:امشب را هم می کشم از فردا
وما معمولا گرفتار نفس مسوفه هستیم
نفس مطمئنه چهارمین مرتبه ی نفس است که در نتیجه ی تربیت نفس اماره حاصل می شود
وقتی انسان مهار نفسش را به دست گرفت با کمک نفس اماره خویش جهاد و و مبارزه کرد و به حرف او گردن نهاد در اثر تمرین و پا فشاری و استمرار نفس سر کش رام می شود و
صرفا امر به نیکی و خوبی می کند که از آن به نفس مطمئنه تعبیر می شود
روشن است که برادران یوسف در مرتبه ی نفس مسوفه اند که می گویند:بلایی سر یوسف می آوریم و این کودک را در بیابانی رها می کنیم و بعد توبه می کنیم و کار های خوب انجام می دهیم
امام باقر علیه السلام می فرماید
« از به فردا موکول کردن بپرهیز که این همان دریایی است که در آن غرق شده اند هلاک شدگان »
حضرت موکول کردن به فردا (آینده) را به دریا تشبیه می کنند
یک دلیل آن است که خیلی از کسانی که در دریا غرق شده اند قدم به قدم پیش رفته اند شاید بعضی ها از ساحل فریاد می زدند جلو تر نرو اما فرد می گفته:یک کم دیگر می روم نگران نباشید
باز فریاد می زدند:کافی است بر گرد اما او می گفته:یک کم دیگر که بروم برمی گردم و بدین ترتیب دیگر توان باز گشتی نبوده و غرق شده است
التماس دعا
ادامه دارد...
نقل از کتاب یوسف قهرمان خوبی ها اثر استاد م.حورایی موسسه فرهنگی موعود